3.5 Lokale heffingen

In onderstaande tabel zijn de tarieven vermeld voor de onroerendezaakbelasting.

De tarieven voor het belastingjaar 2027 worden in december 2026 door de raad vastgesteld en zijn daarom nog niet bekend (n.n.b.).

In de raad van november 2025 is het Water- en Rioleringsprogramma Oldambt voor de periode 2026-2030 vastgesteld. De gemeente heeft de wettelijke zorgplicht voor het inzamelen en transport van afvalwater en afvloeiend hemelwater. Daarnaast heeft de gemeente een aantal (grond)watertaken.
De kosten hiervan worden gedekt uit de rioolheffing. Voor de rioolheffing geldt een kostendekkendheid van maximaal 100%. Met andere woorden er mag geen winst op de rioolheffing worden gemaakt.

Ten opzichte van 2026 is het tarief voor eigenaren in 2027 enigszins gedaald van € 246,90 naar € 242,15. De geraamde uitgaven voor 2027 zijn iets lager, terwijl het aantal aansluitingen iets zijn toegenomen. Ook voor de komende jaren is de verwachting dat het tarief maar gering zal stijgen. Door gebruik te maken van de aanwezige voorziening wordt stijging van de rioolheffing de komende jaren beperkt en ontstaat er een gelijkmatige toename van de lastendruk. Het tarief voor gebruikers stijgt in 2027 ten opzichte van 2026 met € 1,65 als gevolg van afname van het aantal eenheden verbruik. 

Bedragen x € 1

De berekening van de kostendekkendheid van de rioolheffing is hieronder weergegeven:

Bedragen x €1.000

De gemeente heeft de wettelijke plicht om zorg te dragen voor de inzameling van huishoudelijk afval. De kosten hiervan worden gedekt uit de afvalstoffenheffing. Ook voor de afvalstoffenheffing geldt een kostendekkendheid van maximaal 100%. Met andere woorden er mag geen winst op de afvalstoffenheffing worden gemaakt. Bij de berekening van de tarieven voor 2027 is hier rekening mee gehouden. Voor 2027 wordt € 96.000 onttrokken aan de voorziening afvalstoffenheffing. Hierdoor kan de tariefstijging beperkt blijven tot gemiddeld ongeveer 5%.  De verwachte inkomsten dekken hiermee de verwachte uitgaven.  

Bedragen x € 1

De berekening van de afvalstoffenheffing is hieronder weergegeven:

Bedragen x € 1.000

Onder de naam leges worden rechten geheven voor verstrekte diensten en producten. Een aantal tarieven van leges is wettelijk gemaximeerd, zoals het tarief voor paspoorten, Nederlandse identiteitskaarten, verklaring omtrent het gedrag en rijbewijzen. Een aantal producten hebben wettelijk vastgestelde tarieven. Dit geldt bijvoorbeeld voor afschriften van aktes van de burgerlijke stand, attestatie de vita, een verklaring van huwelijksbevoegdheid en de optie- en naturalisatiegelden.

Uitgangspunt is dat de tarieven van de leges maximaal kostendekkend mogen zijn. Met ander woorden: er mag geen winst op de verstrekkingen van diensten en producten zijn.

Fluctuaties in aanvragen
De aanvragen voor rijbewijzen, paspoorten en identiteitskaarten hebben verschillende cycli.
Omdat vanaf 1 oktober 1986 de geldigheid van het rijbewijs van 5 jaar naar 10 jaar is gegaan, krijgt de organisatie steeds te maken met twee verschillende periodes van 5 jaar. In de eerste periode van 5 jaar worden er minder rijbewijzen afgegeven en in de tweede periode van 5 jaar worden er meer rijbewijzen afgegeven. De eerste periode ging in vanaf 1 oktober 2021. De tweede periode gaat in vanaf 1 oktober 2026.
Tot en met 2028 verwachten we een stijging in het aantal aanvragen voor paspoorten en identiteitskaarten. Op 10 maart 2014 is de geldigheidsduur van deze documenten voor volwassenen aangepast van 5 naar 10 jaar. Dat zorgde ervoor dat tussen 2019 en 2024 weinig nieuwe documenten aangevraagd zijn. Vanaf 2024 verlopen de eerste documenten met 10-jarige geldigheid. Dit betekent dat veel burgers vanaf 2024 tot en met 2028 hun documenten gaan vernieuwen. Vanaf 2029 verwachten we weer duidelijk een daling in het aantal aanvragen wat zal leiden tot een aanzienlijke daling in inkomsten.

Online aanvragen rijbewijzen
Sinds eind 2022 kunnen onze burgers hun rijbewijs online aanvragen bij Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW). Aanvragers betalen hun online rijbewijsaanvraag rechtstreeks aan de RDW. Voor de afgifte van de online aangevraagde rijbewijzen moet de aanvrager verplicht naar het gemeentehuis. De gemeente ontvangt voor de uitreiking van het DAR-rijbewijs (Digitaal Aanvragen Rijbewijs), een vergoeding van de RDW van € 24,30 per document. We zien vanaf 2022 een toename van de digitale aanvragen rijbewijzen. Dit leidt voor onze gemeente tot vermindering van de legesopbrengsten.

Op basis van de uitgiftedata van reisdocumenten en identiteitskaarten, verwachten wij in 2027 de volgende aanvragen te verwerken:

De leges omgevingsvergunningen betreffen met name de leges voor de activiteit bouwen en afwijken van het bestemmingsplan/omgevingsplan. Daarnaast is een kleiner deel van de leges afkomstig van de vergunningverlening voor de overige activiteiten die vallen onder de Omgevingswet, zoals kappen, uitwegen, monumenten en sloop.

Sinds 2020 is het aantal aanvragen om omgevingsvergunning bouw weer enorm toegenomen, met name in Blauwestad worden veel nieuwe woningen gebouwd. Hierdoor zijn de baten aan leges ook enorm toegenomen. Daar staat tegenover dat er ook extra kosten zijn voor de formatie om deze toegenomen werkvoorraad aan aanvragen en vooral vooroverleggen en klant-/informatievragen te behandelen.

Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. De Wet private kwaliteitsborging (Wkb) is gekoppeld aan de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Die laatste wet heeft tot gevolg dat voor de bouwwerken die vallen onder “gevolgklasse 1”, dat betekent de kleinere bouwwerken, woningen en eenvoudige bedrijfsgebouwen, een groot deel van de toetsing van de aanvraag (de technische toets) en het toezicht tijdens de bouw naar private marktpartijen gaan. Dit heeft tot gevolg dat er minder leges kunnen worden geheven. De invoering van gevolgklasse 2 is echter uitgesteld tot na 2029.

Ook heeft de invoering van de Omgevingswet mede geleid tot een ruime verdubbeling van het aantal informatievragen. Hier staan geen extra inkomsten tegenover. Ook heffen wij sinds 2025 geen leges meer voor vooroverleg. Deze vragen en vooroverleggen drukken wel fors op de formatie. Datzelfde geldt voor het aantal aanvragen en de inzet met betrekking tot de aardbevingsproblematiek (versterkingsopgave/NCG).

In 2025 hebben we het effect van de gewijzigde verordening kunnen beoordelen en vastgesteld dat de leges voor dezelfde hoeveelheid aanvragen zijn afgenomen met slechts ca. 25%, in plaats van de verwachtte 40%. Daarmee heeft de nieuwe verordening zich grotendeels bewezen.

Ook heeft er een evaluatie plaatsgevonden van de legesverordening naar aanleiding van de eerste ‘zuivere’ resultaten onder de Omgevingswet en de kostendekkendheid. Deze evaluatie heeft geleid tot een voorstel tot aanpassing van de verordening, die mogelijk de inkomsten licht positief beïnvloed. Deze aanpassing heeft niet plaatsgevonden, maar er zit nog ‘ruimte’ in de verordening.

De raming voor 2025 was gebaseerd op een ‘normale’ stroom van aanvragen en 30 woningen Blauwestad. Het aantal aanvragen is iets toegenomen en een aantal grotere projecten zijn uiteindelijk ook in 2025 aangevraagd. Daarnaast is het nieuwe gemeentehuis uiteindelijk in 2025 vergund. Waarmee het resultaat 2025 veel hoger is uitvallen.

In 2026 zien we een stabilisatie van het aantal particuliere aanvragen in de Blauwestad en bij de reguliere kleine projecten, aangevuld met aanvragen met betrekking tot de ontwikkelingen in het centrum van Winschoten en een tweetal projectmatige aanvragen in de Blauwestad.

Vanuit de woningopgave, vanuit het rijk, zien wij ook het aantal aanvragen, op dat gebied, toenemen (de markt springt hierop in). Dit alles maakt dat de opbrengsten ook dit jaar positiever zullen uitvallen dan we een aantal jaren geleden konden bevroeden.

Voor 2027 voorzien wij een nog steeds een stabiele stroom particuliere aanvragen Blauwestad en reguliere kleine projecten. Hier komt de ontwikkeling van de bedrijventerreinen zoals Scheemder Hoogte bij. De huidige centrumontwikkelingen zullen grotendeels al zijn afgerond.

Wel verwachten we nog inkomsten vanuit fase 2 van het datacenter I, maar het onduidelijk wanneer en hoeveel dit oplevert. Het kan ook nog zijn dat die inkomsten al in 2026 geboekt kunnen worden.
Datacenter II zal mogelijk ook in 2027 worden aangevraagd. Dit plan is echter vooralsnog niet meegenomen in de raming voor 2027 dan wel 2028.

Voor de jaren daarna neemt de onzekerheid toe. In 2028 hebben we nog wel een aantal grote projecten in het verschiet zoals op het St. Lucasterrein, de beoogde woningbouw bij Scheemda en, op iets kleinere schaal, de bouw op het parkeerterrein van het huidige gemeentehuis. Wel komt het einde van de invulling van de Blauwestad in de komende jaren in zicht.

De evaluatie van de woningopgave zal duidelijk moeten maken of de gemeente hiervan ook na 2027 nog inkomsten kan verwachten. Mogelijk stelt ook het Rijk haar nog de doelen bij.

De problemen met de capaciteit van het energienetwerk baart in al het bovenstaande wel grote zorgen. Het is bijna niet meer mogelijk hierop aan te sluiten en dit kan leiden tot een fikse rem op het aantal aanvragen. Daarom zijn de bedragen vanaf 2028 conservatief begroot.

Uiteindelijk zullen de hoeveelheid aanvragen en het aantal grote projecten toch echt gaan afnemen, en daarmee ook de inkomsten. Maar deze ontwikkeling zet vermoedelijk pas in of na 2030 in.

Lijkbezorgingsrechten worden geheven voor het gebruik van de begraafplaats en voor het door de gemeente verlenen van diensten in verband met de begrafenis of as-bestemming. De rechten worden geheven van degene op wiens aanvraag dan wel ten behoeve van wie de dienst wordt verricht of van degenen die van de bezittingen, werken of inrichtingen gebruik maakt. Zo worden er onder meer rechten geheven voor de huur van een graf, voor het verlengen van de huur(-termijn), voor de grafbedekking en voor het begraven en bijzetten.

Met ingang van het belastingjaar 2022 is de Bedrijven investeringszone (BIZ) ingevoerd. De BIZ is door en voor ondernemers. De belasting wordt door de gemeente geïnd en doorbetaald aan de Stichting Ondernemersfonds Centrum Winschoten (SOCW) voor het organiseren van activiteiten.

Voor 2027 vangt er weer een nieuwe periode van vijf jaar aan. Hiervoor zullen de ondernemers moeten worden geraadpleegd. Dit gebeurt in de 2^e helft van 2026.

De (Water-)Toeristenbelastingen worden altijd een jaar later opgelegd dan de daadwerkelijke aantal overnachtingen hebben plaatsgevonden.

Voor de lokale weekmarkten in Winschoten en Scheemda wordt per kwartaal het marktgeld geïnd. In Winschoten staat de weekmarkt iedere zaterdag in het centrum en in Scheemda staat de weekmarkt iedere donderdag in het centrum. Jaarlijks wordt de Allerheiligenmarkt (Adrillenmarkt) georganiseerd op de eerste maandag van november. Dit betreft een gemeentelijk evenement, hierbij staan er rond de 100 kramen opgesteld.

Inwoners, bedrijven of instellingen die onder bepaalde voorwaarden toestemming krijgen om gebruik te maken van gemeentegrond betalen precariobelasting op basis van de ‘Verordening op de heffing en de invordering van precariobelasting gemeente Oldambt’. Het gaat hier bijvoorbeeld om het plaatsten van een grofvuil container of bouwmaterialen op de weg. Op de invordering wordt geen kwijtschelding verleend. 

Voor het gebruik van de (industrie-) havens in Winschoten en Nieuwolda wordt bij gebruik van deze havens liggeld geïnd. Het gaat om havengelden voor het gebruik van de recreatiehaven in Nieuwolda en de industriehaven aan de Renselkade in Winschoten. De gelden worden geïnd op basis van de daarvoor geldende verordening. Deze zijn gebaseerd op de lengte van het recreatievaartuig respectievelijk op de vervoerde tonnages in het vrachtschip.

Het betreft hier met name aanvragen voor evenementenvergunningen, vergunningen en ontheffingen in het kader van de Alcoholwet, ontheffingen van de winkeltijdenwet, marktstandplaatsen, reclame-driehoeks-borden, gebruik gemeentegrond, en het hebben van kansspelautomaten. Deze stroom is jaarlijks zeer stabiel en daarmee geldt dat ook voor de inkomsten.

Kinderopvang

De gemeente Oldambt heft leges voor het afgeven van een beschikking voor het in exploitatie (mogen) nemen van een kinderopvangvoorziening.  Door het vertrek van Peuterwerk zijn er afgelopen jaar allemaal nieuwe kinderopvanglocaties gestart en heeft KiWi een deel van de opvanglocaties overgenomen.